"İletişim her zaman devrimlerin asli bir parçasıdır

zgür Uçkan ile internet, sosyal medya ve sansür üzerine yaptığımız söyleşinin üçüncü bölümünde internetin sosyal olaylardaki etkisini anlattı, ma vurgusu önemli: İnternet olduğu için devrim olmadı, devrim olgunlaşmıştı!

15 Mayıs'ta Sansüre karşı yapılan İstanbul eylemine katıldım, yakından izledim ve anlamaya çalıştım. Belli ki örgütlü olmayan bir kitle, genç bir kitle, örgütlerin müdahale çabaları var ama çok sınırlı ve kıyıda köşede kalmış durumdalar. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Facebook üzerinden örgütlendi, insanlar oradan duydular. Bir takım örgütlülükler var ama sınırlı kaldılar. Bu ilginç bir şey işte, bu Arap baharında da gördüğümüz bir şey, internetin böyle bir gücü var, sadece iletişim ortamı değil, aynı zamanda bir örgütlenme ortamıdır, bu yönüyle internet hiç de sanal bir şey değildir, gayet somuttur. 

"İNTERNET SADECE İLETİŞİM ORTAMI DEĞİLDİR, AYNI ZAMANDA BİR ÖRGÜTLENME ORTAMIDIR" 

Bunu Seatle'deki DTÖ protestolarına götürmek lazım, o zamanda internet ve cep telefonları kullanılmıştı. Yine bunu Zapatistalara götürmek mümkün, internet aynı zamanda bilgiyi yaymanın bir yolu, yıllarca Meksika'nın dağlık bölgelerinde milisler, hükümete bağlılar ama değilmiş gibi gözükerek, köylerde katliamlar yapıyorlardı. Son yapılan katliamı Zapatista gerillaları çekip internetten yayınladılar, iki saat içinde hükümet hemen bir soruşturma başlatıp özür dilemek zorunda kaldı ve bir daha da öyle bir katliam yapılamadı, bu dediğim 1997'de oluyor. Manila'da Estrada'nın gitmesi en kalabalık sanal eylemle sağlandı, o gerçekten sanaldı, 1 milyon kişi Estrada'ya istifa et diye sms attı. Ondan gitti. Bunlar yavaş yavaş gelişti zaten ve bu sürecin sonunda süreç Mısır'a, Tunus'a geldi. Niye Mısır interneti kapatmaya çalıştı, ülkeyi dünyaya kapatıp katliam yapacaktı, ama beceremedi. 

Devrimler tarihinde öne çıkan belli araçlar var. Bolşeviklerde bu Pravda ve Telgraftı. Venezuella'da merdiven altı radyolar etkili olmuştu. İnterneti burada nereye oturtabiliriz? 

"İLETİŞİM HER ZAMAN DEVRİMLERİN ASLİ BİR PARÇASIDIR" 

Buna birkaç ek yapayım. Yine İtalya'da ve Yunanistan'da denizde gezen geçen küçük teknelerden yapılan radyo yayınları vardı. Spartaküs zamanında da hızlı koşan haberciler varmış, diğerleri de okçularla bu habercileri vurmaya çalışıyorlar. Katar isyanında yüksek kuleler kullanılmıştır, birbirini gören kulelerden kırmız, yeşil dumanlar çıkıyor. İletişim her zaman devrimlerin asli bir parçasıdır. Şimdi internetin olmadan herhangi bir hareketin olması düşünülebilir mi, illa devrim olmasına gerek yok, her türlü hareketin internet artık asli bir parçasıdır. İnsanlar bunun farkına varıyorlar. 

"İNTERNET ARAÇTIR, ASLINDA İSTENEN ÖZGÜRLÜKTÜR" 

Bunun araç olup aslına istediklerinin özgürlük olduğunun farkına vardıklarında hareketler arasında bütünleşme sağlanabilecektir. İnternette sansüre niye hayır diyorsun? Özgürlüğünü istiyorsun sonuçta, bilgiye erişmek istiyorsun, haberleşme özgürlüğünü istiyorsun, ifade özgürlüğünü istiyorsun. Aslında bunun internetle alakası yok. Ağır medya sansürü var mesela bunu yeterince konuşamıyorsun. 

Arap Baharı'na gelmek istiyorum tekrar. Tunus'a gittiniz ve oradaki devrim sürecini yakından takip ediyorsunuz. Bu devrimde ve genel olarak Arap Baharı'nda internetin rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Kıvılcım Tunus'tan çıktı. Tunus'u epey yakından biliyorum. Ben eğitimimi Paris'te yaptığım için, Tunus entelijansiyası da orada, daha oradan kurduğum ilişkiler var süreci başından beri yakından takip ettim. Orada bizde olmayan bir şey var. İnternet zaten 5-6 yıldır muhalefet için çok etkili bir araç olarak kullanılıyordu. Örneğin Tunülix yaptılar, Wikileaks'in Tunus'la ilgili tüm belgelerini anında Arapçaya çevirdiler. Tunus'ta 4-5 yıllık bir süreçte 6000 blogger tutuklandı, bunların çoğu işkenceden geçti. Bu nedenle internet onların hayatında çok daha önemli bir şey. Çok daha iyiler yani. 

"TUNUS'TA SENDİKALAR İNTERNETİ ETKİLİ KULLANDILAR" 

Sendikalar interneti grevler zamanında çok etkili kullandı. Sadece gençlik hareketi değil, sendikalar da interneti etkin kullandılar. İnsanlar grevleri örgütlerken, bir yandan cep telefonu bir yandan twitter tümünü kullandı insanlar. Bunun böyle olması çok normal. Sidibuzid'de o genç kendini yaktığında bütün bu hareketler birdenbire internet üzerinden hızla yayıldı. Bir taraftan kendi aralarında haberleşmek için, diğer taraftan tüm Tunus'la ve dünyayla haberleşmek için interneti çok etkin kullandılar. Bu üçlü mekanizmayı etkin kullandılar. 

Arap devrimlerini internetle açıklayanlar var?! 

Elbette internet olduğu için devrim olmadı, devrim olgunlaşmıştı. Zaten altı yıldır uğraşıyorlardı. İnsanlar bir eşiğe gelmişti ve isyan ettiler, internet ve sosyal medya bu isyanın daha büyümesine vesile oldu. Aynı şey Mısır için de geçerli. Mısırlılarla da buluştum, bloggerlarla buluştum, şunu gördüm ki insanlar zaten altı yıldır birçok bedel ödemişler bunun için. Bir kolunu işkenceyle kaybettiği halde hala diğeriyle blog yazan bloggerlar gördüm. 

"ÖYLE SANAL, LAYLAYLOM İŞİ DEĞİL YANİ, DEVRİM SONUÇTA CİDDİ BİR İŞTİR" 

Öyle sanal, laylaylom işi değil yani, devrim sonuçta ciddi bir iştir. Bende bilmiyordum mesela ama 3600 ölü var Tunus'ta. Genç kendini yaktığından Bin Ali kaçana kadar 3600 insan ölmüş, evinden çıkarken sniperlar seni infaz ediyorlar ki bunların içinde bir sürü blogger da var. Bizde de AKP'nin meseleyi daha ciddiye alması bu Arap Baharıyla oldu. Tunus hadi uzaktı, sonra Mısır patladı, domina etkisi bu, şimdi sınırımızda artık Suriye karıştı. 

Suriye Türkiye için başka bir anlam ifade ediyor sanırım? 

Evet, Suriye Türkiye için aslında artık iç politika meselesidir. Bundan tedbir almaya çalışıyorlar zaten. Bir yandan Wikileaks var, yediğimiz tüm haltlar ortaya dökülecek diye korkuyorlar. İnternet artık onların hayatında, bir kâbus olarak hayatlarında, bunun geri dönüşü yok. 

İnternet ama aynı zamanda iktidarların da elinde bir araç olabilir. Gerekli önlemleri almazsanız sizi çok rahat izliyorlar. Bazı iktidarlar bu aracı akıllıca kullanıyor. Suriye falan bu araçtan yararlanıyor. Baas rejimi daha uyanık. Tunus rejiminin İQ'su düşük bir rejimdi, hem Bin Ali'nin hem de rejimin öyleydi ama Suriye öyle değil. Bir sürü insanı sızıp, kendisi dezenformasyon yayıp bir sürü insanı açığa çıkarıp tutukladı. İstihbarat için acayip bir araç. 

İNTERNETİN BİR DE KARANLIK TARAFI VAR: İSTİHBARAT ÖRGÜTLERİ 

İnternetin karanlık tarafını unutmayalım. Mısır interneti kestiğinde DPİ diye bir şey ortaya çıktı. Ben biliyordum ama insanlar o süreçte öğrendiler. Deep Pag...İnss diye bir numara. Bunu salıyorsun internete ve acayip bir enformasyon toplayıp sana getiriyor. Tersine de kullanabiliyorsun, bütün bu bağlantıları kapatıyor. Bizimkiler bunu 4 yıldır kullanıyor ve acayip bir enformasyon birikti ellerinde, insanların bunu bilmesi lazım. Daha fazla uyanık olmak lazım. Buna karşı bir takım teknolojiler ve mesela DPİ tümüyle boşa çıkaracak teknolojiler var. Bu teknolojileri karşı insanlara destek vermek için ortaya çıkan gruplar var. Telecomix diye bir oluşum var, kripto anarşistlerden oluşan bir grup, bunlar mesela Mısır'da internet kesildiğinde insanların hala bağlanabilmesini sağladılar. Ham radyolar kullanıyorlar, faksları birbirine bağlayıp, internet için baz istasyonları kurabiliyorlar. Düşük teknolojili araçları birbirine bağlayıp ileri teknoloji kullanan araçlara karşı kullanıyorlar. Mesela takip edilmeni imkânsız hale getiriyorlar, bir takım programlar ve sistemler kuruyorlar, sen sanki internete Endonezya'dan bağlanmışsın gibi oluyor. 

"ÇITA KARŞILIKLI OLARAK YÜKSELİYOR, BİR TARAFTA İSTİHBARAT ÖRGÜLERİ BİR TARAFTA MUHALİFLER" 

Çıta karşılıklı olarak yükseliyor, bir tarafta istihbarat örgütleri diğer tarafta bunlara karşı muhalifler. Bir sürü numara var. Bunlara ardım eden çok sayıda mühendis, teknik adam var, böyle bir yapı kurmuşlar, önce Tunus sonra Mısır devrimlerinde insanlara yardımcı oldular, şimdi de Suriye'yle uğraşıyorlar, orada işte istihbaratın veri tabanını çökertip, onun içerisinden, fişleme dosyalarını sildiler, içine kadar girip tüm verileri sildiler, daha yeni yaptılar bunu. 

Savaş siyasetin yeni biçimlerde devamından başka bir şey değildir denir. Aslında bu da onun bir parçası. Türkiye'de sendikalar internet kullanımında ne yazık ki çok zayıf. 

İnternet sansürüne karşı hareketler yeterince politik değiller, politik meselelerle bu meselenin bağını yeterince kuramıyorlar diyoruz ya, aslına politik olan bu bağlantıları kurması beklenen kurumlar da internete uyanamıyorlar. Sendikalar, sosyalist partiler hepsi geride kalmış durumda Türkiye'de. 

Suçlamak istemiyorum, belki bunun özgün nedenleri vardır. Tunus'ta öyle bir baskı vardı ki insanlara başka araç bırakmadılar, orada bu doğaldı. Tunus'ta sendikaların bu araçları çok iyi kullanmaları bundan kaynaklandı. Diğer araçlar ellerinden alınmıştı, yasadışıydılar resmen. Belki biz bunları yaşamadığımız için böyle oldu. 

"SENDİKALARLA İNTERNET ARASINDAKİ İLİŞKİ DİĞER HAREKETLERDEN DAHA ÖNEMLİ" 

Ama sendikalarla internet arasındaki ilişki çok önemli. Diğer hareketlerden daha önemli hatta. Bir örgütlenme açısından iki medya açısından. Yeni medya düzenine geçiyoruz artık, eski medya düzeni artık kadük olmak üzere, yepyeni bir alana giriyoruz. İnternete hem bir örgütlenme ağı, hem bir haberleşme ağı, hem de bir eğitim ağı olarak değerlendirmeleri gerekiyor. Eğitim alanında müthiş bir açıklık var. İnternetin çok ciddi bir eğitim potansiyeli var ve sendikaların da bence eğitime çok fazla ihtiyacı var. Yeni sendikal hareket bu eğitimlerden çıkacak. İşçilerin, genç işçilerin eğitilmesi böyle mümkün. 

Verilere bakıldığında Türkiye'de genç işçiler interneti kullanıyor, üstelik Türkiye işçi sınıfı da genel olarak genç bir sınıf, Türkiye nüfusu da öyle, ama sendikalar hala bu alana yabancılar 

Demek ki sendikaların mentalitesinin değişmesi gerekiyor. Paradigma dönüşümü yaşaması gerekiyor. Buna dönük bir takım eylemlerde bulunması gerekiyor. Mesela işte sizin projeniz, emek haber ağı projesi bu anlamda çok çok önemli. Dediğim gibi Haber-eğitim-örgütlenme, iletişim-eğitim-örgütlenme bu üçü için internet çok ciddi bir araç. Bu konuda bir iradenin ortaya çıkması gerekiyor. 

"BU KONUDA BİR İRADENİN ORTAYA ÇIKMASI GEREKİYOR." 

Ben özellikle sendikal hareketi çok önemsiyorum. Diğerlerini, sol hareketi önemsemiyor değilim ama, bence çok atıl kalmış durumda sol hareket, üstelik çok daha etkili olmaları gereken bir dönemde olmamıza rağmen böyleler. Bunun da bin tane nedeni var, buna çok girmek istemiyorum. Yine ben yeni kuşaktan umutluyum, özellikle üniversite gençliğinde yepyeni bir hareket yükseliyor, bu birazda kuşaklarla ilgili bir durum. İnterneti zaten kullanacak yeni kuşaklar, içine doğuyorlar çünkü, yani bu geçici bir sorun, dolayısıyla on sene sonrasının sendikal hareketi bunu takır takır kullanacak. Şimdiden gençlik hareketi bu konuda gayet aktif durumda. Bunu son LGS sınavında yaşananlara karşı ortaya çıkan eylemlerde de yaşadık. 

emekdünyas